C-cyclus tweeëntwintigste zondag door het jaar

ZONDAG 1 september 2019

  • Eerste lezing: Wijsheid van Jezus Sirach 3, 17-18.20.28-29
  • Tweede lezing: Hebreeën 12, 18-19.22-24
  • Evangelielezing: Lucas 14, 1.7-14
  • Ingesproken lezingen
  • Commentaar: Goede wijn behoeft geen krans
     

 

Wijsheid van Jezus Sirach 3, 17-18.20.28-29

Uit het boek Wijsheid van Jezus Sirach

 

 

Mijn kind, als ge rijk zijt, blijf dan bescheiden,
en gij zult meer geliefd worden dan iemand die geschenken uitdeelt.
Hoe meer aanzien ge hebt, des te meer moet ge u vernederen;
dan zult ge genade vinden bij God.
Want groot is de macht van de Heer,
maar Hij wordt geëerd door de nederigen.
Voor de kwaal van een hoogmoedige is er geen genezing,
want het kwaad wortelt in zijn hart.
Een verstandig mens overweegt gaarne spreuken,
en de wijze droomt van een aandachtig gehoor.

 

 

Hebreeën 12, 18-19.22-24a

Uit de brief aan de Hebreeën

 

 

Broeders en zusters,

Bedenkt waar gij staat:
gij zijt niet genaderd - zoals uw voorvaderen bij de Sinaï -
tot een tastbare berg en een laaiend vuur,
met duisternis, donderwolken en stormwind,
waar de trompet klonk en een stem werd gehoord
en die haar hoorden
smeekten dat zij niet langer tot hen zou spreken.
Neen,
gij zijt genaderd tot de berg Sion en de stad van de levende God,
het hemelse Jeruzalem en de duizendtallen engelen,
de feestelijke en plechtige vergadering van de eerstgeborenen
die in de hemel zijn ingeschreven,
gij zijt genaderd tot God, de rechter van allen,
en de geesten der rechtvaardigen
die de voleinding bereikt hebben,
tot Jezus, de Middelaar van een nieuw verbond.

 

 

Lucas 14, 1.7-14

Uit het heilig evangelie van onze Heer Jezus Christus volgens Lucas

 

 

Toen Jezus op een sabbat
het huis van een van de voornaamste Farizeeën binnenging
om er de maaltijd te gebruiken,
hielden zij Hem voortdurend in het oog.
Daar Hij opmerkte
hoe de genodigden de voornaamste plaatsen aan tafel uitzochten,
hield Hij hun de volgende gelijkenis voor:
"Wanneer gij door iemand op een bruiloft wordt genodigd,
ga dan niet aanliggen op de voornaamste plaats.
Het zou kunnen zijn
dat er door uw gastheer iemand is uitgenodigd
die voornamer is dan gij,
en dat degene die u en hem genodigd heeft u komt zeggen:
Sta uw plaats aan hem af.
Dan zoudt ge vol schaamte de minste plaats moeten innemen.
Maar wanneer ge ergens genodigd wordt,
ga dan op de minste plaats aanliggen.
Als degene die u heeft uitgenodigd dan komt
zal hij u zeggen: Vriend, ga wat hoger op.
Zo zal u eer te beurt vallen
in het oog van allen die met u aanliggen.
Want al wie zichzelf verheft zal vernederd
en wie zichzelf vernedert zal verheven worden."
En Jezus zei ook nog, nu tot zijn gastheer:
"Wanneer gij een middag- of avondmaal geeft,
nodig dan niet uw vrienden, broers en bloedverwanten uit
en ook geen rijke buren.
Het zou kunnen zijn dat zij op hun beurt u uitnodigen
en dat gij het dus terugkrijgt.
Maar als ge een gastmaal geeft,
nodig dan armen, gebrekkigen, kreupelen en blinden uit.
Gelukkig zult ge zijn
omdat zij het u niet kunnen vergelden.
Het zal u vergolden worden
bij de opstanding van de rechtvaardigen."

PDF-bestand van deze lezingen

 

Ingesproken lezingen

 

Commentaar

Jean Bastiaens

Goede wijn behoeft geen krans

Met de eerste lezing en de evangelielezing van deze zondag zitten we midden in de wereld van de wijsheid. Wijsheid is een woord dat je zelden tegenkomt in onze kranten of weekbladen, en je hoort het ook niet vaak op televisie. Maar het is een geliefd Bijbels woord. Wie wijs is, die is goochem: zo iemand is handig, hij handelt met inzicht, hij heeft gerijpte levenservaring. Wijsheid heeft in de Bijbel van doen met de intelligentie van het hart. Wie wijs leeft, is in staat om de verhalen en de voorschriften van de Tora te betrekken op het leven van alledag, en omgekeerd. En uiteraard heeft wijsheid alles te maken met zelfrelativering, want wie wijs is, kent zichzelf. Nu kunnen we onszelf en ons eigen gedrag nooit helemaal doorgronden- anderen zijn daar dikwijls beter in", maar het laatste wat een wijs persoon zal doen is pochen met zijn kennis, zijn levenservaring, zijn status, zijn wedervaren. De behoefte om gekend, geprezen en bemind te worden is soms zo groot, dat we onszelf toch graag in de etalage zetten. Sirach maant ons dan ook aan om de wijsheid te beoefenen, en ook dat is een typisch Joodse opvatting: alleen dankzij de alledaagse praxis en inoefening, maken we voortgang in het "wandelen met god". De tegenpool van de wijsheid, is de hoogmoed: en tegen hoogmoed is geen kruid gewassen, zo lijkt Sirach er althans over te denken.

De evangelielezing ademt dezelfde sfeer van de Joodse wijsheid. Jezus vertelt ons twee wijze lessen, waarbij de eerste les steunt op een voorbeeldverhaal, over hoe het eraan toegaat als op een feestmaal de plaatsen toebedeeld moeten worden. Maar Lucas noemt het ook een "gelijkenis", dat wil zeggen dat we het verhaal ook zo kunnen lezen dat het iets uitdrukt over de regels die van kracht zijn in het koninkrijk van god. In de twee lessen gaat het steeds om een maaltijd, een feestelijke maaltijd, met gasten erbij. En de meest feestelijke van alle maaltijden is natuurlijk die waarop een bruiloft wordt gevierd- ook dat is een echt Bijbelse troefkaart. Wat Jezus vertelt is zo eenvoudig en zo herkenbaar als maar zijn kan: iedereen weet hoezeer mensen hechten aan "hun plaats" aan de tafel, en iedereen kent de beschamende ervaring wanneer men de goed gekozen plaats moet afstaan voor een ander. En juist omdat het zo herkenbaar is, is deze les zo'n krachtige illustratie bij het wijsheidwoord waarmee Jezus eindigt: "Al wie zichzelf verheft, zal vernederd worden; en wie zichzelf vernedert, zal verheven worden."

De tweede les is geen voorbeeldverhaal of gelijkenis, maar een wijze raad die Jezus zijn leerlingen op het hart wil drukken. De concrete en reële aandacht voor de armen en de behoeftigen is een door en door lucaans thema. En het maaltijd houden is dat evenzeer! En zo komen hier twee door Lucas zo geliefde grondthema"s samen: maaltijd houden en aandacht voor de armen. Wat is hier zo bijzonder aan? Wanneer we iets voor de armen willen doen, lopen we altijd het gevaar dit te doen vanuit een paternalistisch standpunt: ik ben de weldoener en de arme is het object van mijn menslievendheid. De arme wordt geholpen door wat ik geef, maar wordt niet erkend in zijn eigen mens-zijn en zijn eigen waardigheid. Hoe anders is dit, wanneer je een arme bij je aan tafel uitnodigt. Want dan geef je hem een plaats in je eigen leven, je laat hem binnen in de leefwereld die ook iets over jou zegt. Er is met andere woorden al meer kans op gelijkwaardigheid. En bovendien schept niets zozeer gemeenschap als het samen maaltijd vieren.

Een gastmaaltijd geven is een hele kunst. Je zorgt voor de goede combinatie van spijzen. Je kiest er de goede wijn bij. Je zorgt dat de tafel feestelijk gedekt is. Maar bovenal schep je een sfeer van gastvrijheid, een sfeer waarin de gast op zijn gemak wordt gesteld, waarin hij zich thuis kan voelen. De gast staat centraal, en ook de tafelgesprekken houden rekening met de interesses en de mogelijkheden van de gast. Kortom: bij zo een maaltijd is de gast niet langer "de arme", maar is hij de mens die met liefde en wijsheid wordt omringd en die mag aanzitten aan een maaltijd die verbinding legt tussen de gastheer of gastvrouw en de gast zelf. Een droom!

Als Jezus in het evangelie van Lucas zijn laatste paasmaaltijd viert (Lucas 22,14-38), legt Lucas er meer dan de andere evangelisten de nadruk op dat het werkelijk om een heel bijzonder gastmaal gaat. En ook daar zal Jezus met zijn leerlingen in gesprek gaan over het zich groot voelen en de nederigheid van hart. "Wie is belangrijker", vraagt Hij hun, "degene die aanligt om te eten of degene die bedient?" En Jezus laat hun weten dat Hij onder hen is als iemand die dient. Hij nodigt ons uit aan zijn tafel.

PDF-bestand van deze commentaar

volg ons

over deze blog

Deze blog gaat op zoek naar de betekenis van Bijbelteksten.

In onze artikels wijzen we vaak de weg naar meer informatie die te vinden is in het Bijbelhuis.

Hier leest u ook artikels over onze bijzondere programmatie of evenementen.

Breng deze pagina regelmatig een bezoekje. Je vindt hier geregeld nieuwe teksten.

Jean Bastiaens, directeur van Bijbelhuis Zevenkerken.