B-cyclus tweeëntwintigste zondag door het jaar

ZONDAG 2 september 2018

 

  • Eerste lezing: Deuteronomium 4,1-2.6-8
  • Tweede lezing: Jakobus 1,17-18.21B-22.27
  • Evangelielezing: Marcus 7,1-8.14-15.21-23
  • Ingesproken lezingen
  • Commentaar: Aanstootgevende woorden

 

 

Deuteronomium 4,1-2.6-8

Eerste lezing uit het boek Deuteronomium

 

"Luister dan, Israël, naar de voorschriften en bepalingen die ik u leer en handel daarnaar.

 

Mozes sprak tot het volk en zei:
"Luister dan, Israël,
naar de voorschriften en bepalingen die ik u leer
en handel daarnaar.
Dan zult gij leven en bezit gaan nemen van het land
dat de HEER, de God van uw vaderen u schenkt.
Aan wat ik u voorschrijf
moogt gij niets toevoegen
en er niets van afdoen;
ge moet de geboden van de HEER uw God onderhouden
die ik u geef.
Handel ernaar in het land dat gij in bezit gaat nemen
en breng ze stipt ten uitvoer,
want daaruit zal voor de volken uw wijsheid en uw inzicht blijken.
Als zij al deze voorschriften horen, zullen ze zeggen:
Dat machtige volk is wijs en verstandig.
Is er soms een andere grote natie
aan wie hun goden zo nabij zijn
als de HEER onze God ons nabij is
zo vaak wij Hem aanroepen?
Of is er een andere grote natie
die zulke volmaakte voorschriften en bepalingen heeft
als de wet die ik u heden geef?"

 

 

Jakobus 1,17-18.21b-22.27

Tweede lezing uit de brief van de heilige apostel Jakobus

 

Elke goede gave, elk volmaakt geschenk daalt neer van boven, van de Vader der hemellichten

 

Broeders en zusters,

elke goede gave, elk volmaakt geschenk daalt neer van boven,
van de Vader der hemellichten,
bij wie geen verandering is of verduistering door omwenteling.
Uit vrije wil heeft Hij ons het leven geschonken
door het woord der waarheid,
zodat wij in zekere zin de eerstelingen onder zijn schepselen zijn.
Neemt met zachtmoedigheid het woord van God aan
dat in u werd geplant
en dat de kracht bezit uw zielen te redden.
Weest uitvoerders van het woord
en niet alleen toehoorders;
dan zoudt gij uzelf bedriegen.
Zuivere en onbevlekte vroomheid in de ogen van onze God en Vader is dit:
wezen en weduwen opzoeken in hun nood
en zichzelf vrijwaren voor de besmetting van de wereld.

 

 

Marcus 7,1-8.14-15.21-23

Uit het heilig evangelie van onze Heer Jezus Christus volgens Marcus

 

Niets kan de mens bezoedelen wat van buiten af in hem komt. Maar wat uit de mens komt, dat bezoedelt de mens.

 

Eens kwamen de Farizeeën
en enkele schriftgeleerden uit Jeruzalem bij Jezus tezamen,
en zagen dat sommigen van zijn leerlingen met onreine,
dat wil zeggen, ongewassen handen aten.
De Farizeeën immers en al de Joden eten niet
zonder eerst de vingertoppen gewassen te hebben,
daar ze vasthouden aan de overlevering van de voorvaderen;
komen ze van de markt,
dan eten ze niet voordat zij zich gereinigd hebben;
zo zijn er nog vele dingen
waaraan ze bij overlevering vasthouden:
het afwassen van bekers, kruiken en koperen vaatwerk.
Daarom
stelden de Farizeeën en de schriftgeleerden Hem de vraag:
"Waarom gedragen uw leerlingen zich niet
volgens de overlevering van de voorvaderen,
maar eten zij met onreine handen?"
Hij antwoordde hun:
"Hoe juist heeft Jesaja over u, huichelaars, geprofeteerd!
Zo staat er geschreven:
Dit volk eert Mij met de lippen
maar hun hart is ver van Mij.
Zij eren Mij, maar zonder zin,
en mensenwet is wat zij leren.
Gij laat het gebod van God varen
en houdt vast aan de overlevering van mensen!"
Daarop riep Hij het volk weer bij zich en sprak tot hen:
"Luistert allen naar Mij en wilt verstaan:
niets kan de mens bezoedelen
wat van buiten af in hem komt.
Maar wat uit de mens komt,
dat bezoedelt de mens.
Want uit het binnenste, uit het hart van de mensen
komen boze gedachten, ontucht, diefstal, moord,
echtbreuk, hebzucht, kwaadaardigheid, bedrog,
losbandigheid, afgunst, godslastering, trots, lichtzinnigheid.
Al die slechte dingen komen uit het binnenste
en bezoedelen de mens."

PDF-bestand van deze lezingen

 

Ingesproken lezingen

 

 

Commentaar

Jean Bastiaens

Horen – leren – doen

In plaats van het vertrouwde zien-oordelen-handelen, schotelen de teksten van deze zondag ons een andere, maar toch parallelle trits voor: eerst horen (of luisteren), dan leren (onderzoeken en begrijpen) en vervolgens in de praktijk brengen.
'Hoor Israël!' zegt Mozes, en hij neemt daarmee een voorschot op de geloofsbelijdenis uit het zesde hoofdstuk van het boek Deuteronomium. Wat valt er te horen? Te horen valt dat de geboden die GOD aan zijn volk geeft, bedoeld zijn voor een gezegend leven in het land. Het gebod heeft inderdaad met zegen en geluk van doen. Daar kijken wij wel even van op, want voor ons modern oor heeft het woord 'gebod' of 'voorschrift' eerder een negatieve klank. Niet zo voor de Jood. Hij omarmt de geboden, en wil ze met hart en ziel leren kennen en ten uitvoer brengen. Wie de geboden volbrengt, leeft naar de wil van GOD. De geboden verlichten het pad van de mens en geven hem grond onder de voeten. Daarom is het ook belangrijk om de Tora – niet 'wet', maar 'leidraad' – te bestuderen en in elke tijd opnieuw van betekenis te laten zijn. Horen en leren hangen samen, en het juiste begrip en inzicht leidt vanzelf naar het juiste handelen. Zo iets heet dan 'wijs' leven.
In de evangelielezing gaat het ook over het naleven van voorschriften. Toch is er een belangrijk verschil: het gaat niet zozeer over de geboden van de Tora, als wel over bepaalde voorschriften omtrent rein en onrein die uit de Tora zijn afgeleid. Naast de Tora, ook wel schriftelijke overlevering genoemd, bestaat er de gezagvolle interpretatie van die Tora, ook wel mondelinge overlevering genoemd. Jezus verwijst hier naar de mondelinge overlevering, naar de 'overlevering van de voorouders'. In de tijd van Jezus waren de reinheidsvoorschriften in bepaalde kringen sterk uitgebreid en ontwikkeld. Hoe gaat dat dan? Voorschriften gaan gemakkelijk een eigen leven leiden. Denk maar aan onze eigen liturgische voorschriften. Wanneer mensen overdreven aandacht gaan schenken aan het stipt uitvoeren van de liturgische voorschriften, verliezen ze soms het geheel uit het oog of degraderen ze de dienst aan GOD tot een formeel ritueel. De profeten hebben in alle toonaarden protest aangetekend tegen een ontzielde cultus. Jezus zelf citeert Jesaja (29,13) om zijn protest kracht bij te zetten. En de woorden van Jesaja zijn niet min: al dat vroom vertoon is een wansmakelijke vorm van lippendienst wanneer het hart slechts vervuld is van eigen eer, en niet van liefde voor GOD. En dan eindigt ook Jezus met een oproep om te horen: 'Luister naar mij en wil het verstaan!' En Hij formuleert een nieuwe regel die ons helpt om op een vrije wijze met de voorschriften om te gaan, en niet dwangmatig.
Bijna ongemerkt maakt Jezus een bocht in de redenering. De Schriftgeleerden hebben het over het 'hoe': hoe eten de leerlingen van Jezus hun brood? Brood is op de Joodse tafel het belangrijkste ingrediënt, niet qua calorieën, maar qua betekenis. 'Geef ons heden ons dagelijks brood' – ook wij bidden dat dagelijks. Wie brood eet, spreekt daar eerst een zegengebed over uit. De Schriftgeleerden houden de leerlingen van Jezus in de gaten en bemerken dat zij hun brood eten zonder eerst de handen te hebben gewassen. Betrapt! En zij vinden er een aanleiding in om Jezus in de hoek te drijven. Jezus gaat niet dieper in over dit 'hoe', maar over het 'wat': WAT is het dat de mens onrein maakt? Zo wordt de vraag naar een rituele handeling opgetild naar een ander niveau. En op profetische wijze verklaart Jezus: niet wat de mens van buitenaf tot zich neemt maakt hem onrein, maar wat vanuit zijn binnenkant naar buiten komt – dat is in staat de mens onrein te maken. En dan volgt een hele rij van zeer menselijke en tegelijk ook zeer ondraaglijke zaken: 'boze gedachten, ontucht, diefstal enz.' – allemaal zaken die u en ik inderdaad 'van binnenuit' kennen.
Het is belangrijk om de spanning van de eerste lezing en het evangelie te waarderen en niet te ontkrachten. De eerste lezing spreekt over de liefde voor de Tora, voor de verhalen en de voorschriften daarvan. Het evangelie maakt duidelijk hoe de omgang met die voorschriften veel openbaart over onszelf, onze eigen binnenkant.

PDF-bestand van dit commentaar

volg ons

over deze blog

Deze blog gaat op zoek naar de betekenis van Bijbelteksten.

In onze artikels wijzen we vaak de weg naar meer informatie die te vinden is in het Bijbelhuis.

Hier leest u ook artikels over onze bijzondere programmatie of evenementen.

Breng deze pagina regelmatig een bezoekje. Je vindt hier geregeld nieuwe teksten.

Jean Bastiaens, directeur van Bijbelhuis Zevenkerken.